Dəniz mühitində korroziyaya davamlı metallar: Hansı material daha etibarlıdır?

Dəniz korroziyasının səbəbləri

Dəniz mühitində korroziyanın əsas səbəbi dəniz suyu və yüksək rütubətdir. Duz metal səthi ilə təmasda olduqda dərhal kimyəvi reaksiyaya girir və korroziya prosesini sürətləndirir. Su isə bu prosesi daha da gücləndirir. Suyun tərkibində olan müxtəlif kimyəvi çirkləndiricilər vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir.
Korroziya avadanlıqların və metal konstruksiyaların xidmət müddətini azaldır. Problem adətən metal səthində yaranan kiçik çatlarla başlayır. Bu çatlar duzun metalın daxilinə nüfuz etməsinə şərait yaradır. Günəş şüaları və yüksək temperatur kimyəvi reaksiyaları sürətləndirir. Uzun müddət davam edən təsir isə daha ciddi zədələnmələrə səbəb olur.
Müntəzəm texniki qulluq və düzgün metal seçimi bu problemlərin qarşısını əhəmiyyətli dərəcədə ala bilər.

Dəniz suyunda rast gəlinən korroziya növləri

Dəniz mühitində korroziya müxtəlif formalarda meydana çıxır.

Bərabər (Uniform) korroziya

Metal səthinin bütün hissəsində eyni şəkildə yayılır.

Nöqtəvi (Pitting) korroziya

Metal səthində kiçik deşiklər əmələ gətirir və ilkin mərhələdə aşkar edilməsi çətin olur.

Yarıq (Crevice) korroziyası

Bolt birləşmələri, tikişlər və dar boşluqlarda rütubətin toplanması nəticəsində yaranır.

Qalvanik korroziya

Dəniz suyunun təsiri altında iki fərqli metalın bir-biri ilə təmasda olması nəticəsində baş verir.

Gərginlik korroziyası (Stress Corrosion)

Mexaniki gərginlik və korroziya mühitinin birlikdə təsiri nəticəsində yaranır.
Hər bir korroziya növünün özünəməxsus xüsusiyyətləri və riskləri vardır. Onları düzgün tanımaq layihə üçün uyğun material seçimini asanlaşdırır.

Dəniz şəraiti üçün metal seçərkən nəzərə alınmalı amillər

Düzgün metal seçimi uzunmüddətli istismar üçün əsas şərtlərdən biridir.
Metal aşağıdakı xüsusiyyətlərə malik olmalıdır:

• Duzlu suya və rütubətə yüksək davamlılıq;
• Yüksək möhkəmlik;
• Uzun xidmət müddəti;
• Uyğun qiymət;
• Asan emal və qaynaq imkanı.

İstifadə sahəsi də seçimə ciddi təsir göstərir. Məsələn, sahilə yaxın yerləşən konstruksiyalarla açıq dənizdə quraşdırılan platformaların məruz qaldığı şərait fərqlidir.
Bundan əlavə, texniki xidmət intervalları və istismar xərcləri də nəzərə alınmalıdır. Bu amillər arasında düzgün balans yaratmaq təhlükəsiz və uzunömürlü dəniz konstruksiyalarının qurulmasına imkan verir.

Paslanmayan poladlar (316, 317, 2205 Duplex)

Paslanmayan poladlar dəniz sənayesində ən geniş istifadə olunan materiallardan biridir.
316 paslanmayan poladı yüksək korroziya davamlılığı ilə seçilir.
317 paslanmayan poladı daha ağır və aqressiv mühitlər üçün əlavə qoruma təmin edir.
2205 Duplex paslanmayan poladı isə həm yüksək möhkəmlik, həm də üstün korroziya müqaviməti təqdim edir.
Bu materiallar aşağıdakı sahələrdə geniş tətbiq olunur:

• boru sistemləri;
• bərkidici elementlər;
• konstruksiya hissələri;
• sahilyanı və dəniz platformaları.

Onlar duzlu mühitdə uzun müddət öz möhkəmliyini qoruyur və beynəlxalq standartlara cavab verir.
316, 317 və 2205 indeksləri ərintinin kimyəvi tərkibindəki fərqləri göstərir. Məhz bu fərqli tərkib onların ən çətin dəniz şəraitində belə etibarlı işləməsini təmin edir.

Nikel əsaslı ərintilər (Inconel 625 və Monel 400)

Nikel əsaslı ərintilər yüksək temperatur və güclü korroziya riski olan mühitlər üçün ideal seçim hesab olunur.
Inconel 625 nikel, xrom və molibden elementlərinin birləşməsindən hazırlanır və korroziyaya qarşı yüksək müqavimət göstərir.
Monel 400 isə xüsusilə dəniz suyunda üstün davamlılığı ilə tanınır.
Bu ərintilər əsasən aşağıdakı sahələrdə istifadə olunur:

• dəniz nasosları;
• klapanlar;
• istilik dəyişdiriciləri;
• dəniz sənayesi avadanlıqları.

Digər metalların kifayət qədər dayanıqlı olmadığı mühitlərdə bu ərintilər etibarlı həll hesab olunur. Məhz buna görə mühəndislər onları ən çətin tətbiqlər üçün seçirlər.

Mis və mis ərintiləri (C70600, C71500 Naval Brass, Aluminum Bronze)

Mis və onun ərintiləri həm yüksək möhkəmlik, həm də antibakterial xüsusiyyətlərinə görə dəniz sənayesində geniş istifadə edilir.
C70600 və C71500 (Naval Brass) gəmiqayırmada və dəniz su sistemlərində tətbiq olunur.
Aluminum Bronze isə yüksək möhkəmliyi və duzlu suya qarşı əla davamlılığı ilə seçilir.
Bu materiallardan əsasən aşağıdakı sahələrdə istifadə edilir:

• dəniz su sistemləri;
• gəmi valları;
• fitinqlər;
• müxtəlif dəniz avadanlıqları.

Mis ərintilərinin mühüm üstünlüklərindən biri bioçirklənmənin (biofouling) qarşısını təbii şəkildə almasıdır. Bu xüsusiyyət sistemlərin istismar müddətini əhəmiyyətli dərəcədə artırır və onları onilliklər boyu etibarlı seçimə çevirir.

Alüminium ərintiləri (5083, 5052, 6061-T6)

Alüminium ərintiləri yüngül olmalarına baxmayaraq yüksək möhkəmliyə malikdir.
5083 ərintisi dəniz suyuna qarşı yüksək davamlı olduğundan gəmi gövdələrinin hazırlanmasında geniş istifadə olunur.
5052 ərintisi yaxşı formalaşdırılma və qaynaq xüsusiyyətlərinə malikdir və qayıq konstruksiyalarında geniş tətbiq edilir.
6061-T6 ərintisi isə universal konstruksiya materialı hesab olunur və aşağıdakı sahələrdə istifadə edilir:

• daşıyıcı konstruksiyalar;
• dayaq çərçivələri;
• müxtəlif gəmi hissələri.

Bu ərintilər yüksək möhkəmlik və aşağı çəki nisbəti təqdim edir. Xüsusilə çəkini azaltmağın vacib olduğu layihələrdə ideal seçim hesab olunur.
Uzun illər ərzində aparılmış praktiki istifadə və sınaqlar onların müxtəlif dəniz tətbiqlərində yüksək etibarlılığını təsdiqləmişdir.